Otorizasyon Nedir? Otorizasyon İşlem Tipleri Nelerdir?

Günümüzde banka ve kredi kartlarıyla yapılan işlemler saniyeler içerisinde tamamlanıyor. Fakat bu teknolojinin arka planında daha detaylı bir süreç yürütülüyor. Otorizasyon olarak adlandırılan bu süreç kart, işletme ve banka arasındaki bağlantıyı sağlıyor. Yani bir ödemenin tamamlanması için otorizasyon işleminin tamamlanması gerekiyor. Peki, tam olarak otorizasyon ne demek ve bu işlem ne işe yarıyor?

Otorizasyon, kartlı ödemelerde devreye giren bir kontrol sürecidir. Bir kredi veya banka kartıyla işlem yapıldığında, bu işlemin onaylanması veya reddedilmesi için otorizasyon sürecinde gerekli kontroller sağlanır.

Otorizasyon, kartlı ödemelerde devreye giren bir kontrol sürecidir. Bir kredi veya banka kartıyla işlem yapıldığında, bu işlemin onaylanması veya reddedilmesi için otorizasyon sürecinde gerekli kontroller sağlanır. Kullanıcı kartıyla POS cihazları, e-ticaret sitelerindeki sanal POS sistemleri veya ATM’ler üzerinde bir işlem yaptığında, hem kartı veren banka hem de POS veya ATM’nin sahibi olan bankadan onay istenir. Kart ve POS/ATM bankası aynı veya ayrı olması fark etmeksizin bu talepler gider ve otorizasyon süreci başlar.

İşleme taraf olan bankalar, gelen talep üzerine işlemi ve işlemin yapıldığı kartı inceler. Kart, tutar, bakiye, güvenlik ve benzeri detaylar kontrol edilir. Kontrol sürecinde bir sorunla karşılaşılmadığı takdirde işlem onaylanır, aksi durumda reddedilir. Onay veya ret işlemi ile otorizasyon süreci tamamlanmış olur.Kullanıcı kartıyla POS cihazları, e-ticaret sitelerindeki sanal POS sistemleri veya ATM’ler üzerinde bir işlem yaptığında, hem kartı veren banka hem de POS veya ATM’nin sahibi olan bankadan onay istenir. Kart ve POS/ATM bankası aynı veya ayrı olması fark etmeksizin bu talepler gider ve otorizasyon süreci başlar.

İşleme taraf olan bankalar, gelen talep üzerine işlemi ve işlemin yapıldığı kartı inceler. Kart, tutar, bakiye, güvenlik ve benzeri detaylar kontrol edilir. Kontrol sürecinde bir sorunla karşılaşılmadığı takdirde işlem onaylanır, aksi durumda reddedilir. Onay veya ret işlemi ile otorizasyon süreci tamamlanmış olur.

Otorizasyon işleminin temel amacı, kartlı ödemelerde güvenliği sağlamaktır. Ayrıca ödemelerin doğrulanabilmesi için de otorizasyon gereklidir. Bu süreçte alışverişe konu olan tutar güvenceye alındığı için hem müşteri hem de satıcı maddi açıdan güvende olur. Ek olarak otorizasyon, kayıp/çalıntı kartlarla yapılabilecek ödemelere karşı da bir güvenlik katmanı oluşturur.

Otorizasyon süreci, tek bir işlemle tamamlanmaz. Bu süreçte devreye giren birçok işlem tipi vardır. Bu işlemler gerektiğinde aynı anda, gerektiğinde de ayrı ayrı gerçekleşir. Şimdi, otorizasyon işlem tiplerine yakından bakalım.

Ön Otorizasyon (PreAuth) 

Ön otorizasyon, genel otorizasyon sürecinin ilk adımıdır. Bu işlem, kart ile ödeme yapıldığı anda başlar. Ödemeye konu olan tutar provizyona alınır ve karta da aynı tutarda bloke konulur. Ön otorizasyon bankanın, alışveriş tutarını, üye iş yeri için teminat altına aldığı süreçtir.

İş Yeri Onayı (PostAuth) 

İş yeri onayı, adından da anlaşılacağı üzere iş yerinin otorizasyona onay verdiği aşamadır. İş yeri onayı geldiğinde karta konulan bloke kaldırılır. Bloke konulmuş tutar kart ekstresine borç olarak kaydedilip aynı zamanda satıcının hesabına aktarılır.

Bu aşamada iş yeri tarafından onaylanan tutar, bloke tutarından az olabilir fakat fazla olamaz. Az olma sebebi, başlangıçta bloke konulan tutar ile hizmet sonunda ortaya çıkan ödeme tutarının farkından kaynaklanır. Bazı ürün ve hizmet satışlarında ödenecek tutar son aşamada belirlendiği için, iş yeri onayıyla çekilecek tutarın bloke tutarından az olması mümkündür.

Satış (Auth) 

Satış otorizasyonu olarak bilinen bu işlem, ön otorizasyon ve iş yeri onayının aynı anda gerçekleşmesini sağlayan tek bir işlemdir. Bu otorizasyon tipi gerçekleştiğinde ön otorizasyon ve iş yeri onayı gerekmez. Çekilen tutar provizyonda beklemeden doğrudan karta borç olarak yazılır.

Provizyon İptali (Void) 

Provizyon iptali, ön otorizasyon sürecinin iptal edilmesi işlemidir. Ön otorizasyon sürecindeki bir ödemenin iptali için bu işlem gerçekleştirilir. Fakat bu işlem, sadece ön otorizasyon ile aynı gün içinde yapılabilir. Ön otorizasyondan sonraki tarihlerde provizyon iptali değil, iade işlemi yapılır.

İş Yeri Onayı İptali (Void) 

İş yeri onayı iptali, iş yerinin işlemi reddetmesi işlemidir. İşleme iş yeri tarafından onay verilmemesi durumunda ilgili tutara konulan bloke kalkar. Blokesi kalkan tutar tekrar kullanılabilir bakiyeye eklenirken ekstrede borç olarak görünmez.

Satış İptali (Void) 

Satış iptali, ön otorizasyon ve iş yeri onayı bulunmayan işlemlerdeki doğrudan iptal işlemidir. Diğer süreçler ayrı ayrı bulunmadığı için iptalin de tek seferde yapılması mümkündür. Satış onaylanmış bir durumda olur ve satış iptali yapıldığında tutar borç olarak değerlendirilmez.

İade (Credit) 

İade, süreci tamamlanmış ve tamamen onaylanmış otorizasyonlar için yapılır. Alıcının ürünü iade etmesi ve ücret iadesi talep etmesi durumunda onaylanmış otorizasyon ile ilgili iptal işlemi yapılır. Ardından da iade işlemi başlatılır ve karttan çekilen tutar, aynı gün veya birkaç gün içinde karta geri aktarılır. Bu durumda ekstreye borç olarak yansıtılmış tutar kadar iade tutarı da yansıtılır.

Otorizasyon işlemi ile bankalar, kartlı ödemelerin güvenliğini sağlar. Kartla ödeme yaparken güvenliği sağlamak, kart sahibinin de sorumluluğundadır. Bu süreçte CVV kodu gibi hassas bilgilerin gizliliği önemlidir. CVV kodunun nasıl bir güvenlik katmanı oluşturduğuyla ilgili detaylı bilgilere “CVV Kodu Nedir, CVV Kodu Ne İşe Yarar?” başlıklı yazımızdan ulaşabilirsiniz.

Ön otorizasyon kapama ne anlama gelir?

Ön otorizasyon kapama, bu aşamadaki bir işlemin onay veya ret sonucu ile tamamlanmasıdır. Ön otorizasyon kapandığında ilgili tutar, kapama sonucuna göre kart borcuna veya kullanılabilir bakiyeye yansıtılır.

"Provizyon beklemede" ne anlama gelir?

Provizyon beklemede ve benzeri ibareler, otorizasyon sürecinin devam ettiğini gösterir. Bu süreç devam ederken ilgili tutar kullanılabilir bakiyeden düşer fakat ekstreye borç olarak yansıtılmaz. Bu süreçte tutar satıcı için güvenceye alınır fakat işlem tamamlanmadan satıcıya aktarılmaz.

Otorizasyon reddi (decline) neden olur?

Otorizasyon reddi; kartta yetersiz bakiye olması, kartın son kullanma tarihinin geçmesi, iş yerinin onay vermemesi, bağlantı hataları ve benzeri birçok faktöre bağlı olarak ortaya çıkabilir.

Provizyon kodu nedir, neden önemlidir?

Provizyon kodu, işlemle ilgili bilgilere ulaşmak amacıyla oluşturulan bir koddur. Özellikle iptal ve iade süreçlerinde bu kodun önemi büyüktür.

Ön otorizasyon blokesi ne zaman kalkar?

Ön otorizasyon blokesi, genellikle bir veya birkaç gün içinde kalkar. Blokenin kalkması için otorizasyonun reddedilmiş olması gerekir.